Hoe hecht is Nederland?
- Gepubliceerd
- Bijgewerkt
Nederlanders vertrouwen hun buren, helpen elkaar en zetten zich vrijwillig in. Toch namen sociaal contact, hulp en vertrouwen in 2025 tegelijk af. Deze verkenning laat zien waar de verbinding sterk is, waar zij dunner wordt en voor wie.
Begrippen
- Sociale samenhang
- Deelname aan de samenleving en vertrouwen in andere mensen en instituties. Het CBS publiceert hiervoor meerdere indicatoren, geen enkele totaalscore.
- Buurtcohesie
- Een schaalscore van 0 tot 10 uit concrete uitspraken over omgang, contact, hulp, thuisgevoel en aanspreekbaarheid in de woonbuurt.
- Betrouwbaarheidsinterval
- Het bereik rond een enquêteschatting waarbinnen de werkelijke waarde met 95 procent betrouwbaarheid wordt verwacht.
Wat wordt hier gemeten?
De landelijke cijfers komen uit het jaarlijkse CBS-onderzoek Sociale samenhang en welzijn onder inwoners van 15 jaar of ouder. Wekelijks sociaal contact is het gemiddelde van dagelijks of wekelijks contact met familie, vrienden en buren.
De buurtcijfers komen uit de tweejaarlijkse Veiligheidsmonitor. Eenzaamheid staat als afzonderlijke lens naast cohesie: weinig contact en eenzaamheid hangen samen, maar zijn niet hetzelfde.
Momentopname 2025
Minder contact. Minder hulp. Minder vertrouwen.
De beweging is breed, maar niet overal gelijk. Vertrouwen in politie en rechters blijft hoog; politiek vertrouwen ligt veel lager. En in de buurt blijkt nabijheid iets anders dan veel contact.
Nederland door de tijd
De lijnen van verbondenheid
Lijngrafiek met CBS-jaarreeksen voor sociaal contact, vrijwilligerswerk, informele hulp en vertrouwen.
Direct gemeten · SCP 2024
Voelen mensen zich onderdeel van Nederland?
Bij de laatste drie, negatief geformuleerde stellingen betekent ‘eens’ juist meer afstand tot de Nederlandse samenleving.
Verschillen achter het gemiddelde
Wie ervaart sterke verbondenheid?
Aandeel met een positieve score op de samengestelde SCP-schaal van zeven stellingen.
Contact over sociale grenzen · CBS 2024
Bijna iedereen ontmoet iemand die anders is
De cijfers tonen samenhang, geen bewijs dat contact het verschil in buitensluiting veroorzaakt.
Landelijke doorsnede · 2022
Thuis voelen is breder dan identificatie
Het landelijke gemiddelde is 84% voor thuisgevoel en 36% voor verantwoordelijkheidsgevoel. De markering in iedere balk toont het gekozen gemiddelde.
SIM-reeks · 2006–2020
Het thuisgevoel daalde en stabiliseerde
De vier gevestigde herkomstgroepen zijn samengenomen. Percentages zijn afgerond afgelezen uit SCP-figuur 1.2; de veldwerkmethode in 2020 week door corona af.
Meervoudige identiteit · SIM 2020
Nederlander zijn hoeft de herkomst niet te vervangen
Dit zijn twee afzonderlijke identiteitsvragen. Daardoor kan iemand zich tegelijk sterk Nederlander én sterk lid van de herkomstgroep voelen. Door afronding kan een balk 99% of 101% bedragen.
Historisch meetvenster · CBS 2006 en 2011
Detail voor vier groepen in 2006 en 2011
Deze stopgezette tabel vraagt identificatie als keuze tussen herkomstland en Nederland. De maat is daarom niet gekoppeld aan het tweedimensionale profiel uit 2020.
Voorgeschiedenis · 1997–2011
Vóór de huidige meetreeks
Lijngrafiek met historische CBS-cijfers voor wekelijks contact met familie, vrienden en buren, vrijwilligerswerk en informele hulp van 1997 tot en met 2011.
Lange buurttrend · 2005–2025
Buurtcohesie veranderde weinig
Deze trend is wél over de hele periode vergelijkbaar: CBS gebruikt hiervoor de vier buurtstellingen die in alle meetjaren zijn gesteld. Sinds 2017 verschijnt de Veiligheidsmonitor tweejaarlijks.
Vertrouwensladder 2025
Wie krijgt het vertrouwen?
Ontwikkeling · 2012–2025
Vertrouwen door de tijd
Lijngrafiek van vertrouwen in mensen en instituties van 2012 tot en met 2025.
CBS meet het aandeel dat heel veel of tamelijk veel vertrouwen heeft. Niet iedere categorie is in ieder jaar uitgevraagd; daarom beginnen sommige lijnen later of stoppen ze eerder. De 95%-betrouwbaarheidsintervallen staan bij aanwijzen van een meetpunt.
Provinciale tegelkaart
Hoe hecht voelt de buurt?
Groepsverschillen 2025
De gemiddelden verbergen verschillen
Lees de cijfers als schattingen
De grafieken tonen enquête-uitkomsten, geen telling van alle inwoners. Daarom zijn de 95%-betrouwbaarheidsintervallen beschikbaar in de grafieken. Verschillen tussen groepen of jaren zijn niet automatisch statistisch significant.
De historische cijfers van 1997–2011 zijn niet rechtstreeks vergelijkbaar met de reeks vanaf 2012. Onder meer leeftijdsgrens, vragenlijstcontext en weging verschillen; ontbrekende meetjaren blijven zichtbaar als onderbreking.
De nieuwe metingen van erbij horen en buitensluiting gaan over 2024, maar komen uit verschillende enquêtes van SCP en CBS. De historische integratiecijfers uit 2006 en 2011 vormen een derde, afzonderlijk meetvenster.
De Veiligheidsmonitor is vanaf 2021 methodisch gewijzigd en bevat niet iedere gemeente afzonderlijk. De regionale hoofdweergave gebruikt daarom provincies en uitsluitend de vergelijkbare jaren 2021, 2023 en 2025.